Eski adı ZIVARIK olan Altınekin İlçesinin tarihi Hitit’lere kadar uzanır.  İlçede Hitit, Frigya ve Roma eserlerine rastlanmaktadır. Konya’yı Altınekin’den ayıran doğal sınırlar yoktur. Altınekin tarih, coğrafya ve sosyal yaşantı bakımından Konya şehrinin bir parçasıdır.  

Hİtİt-Roma Dönemİ

Anadolu Selçukluları

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi

Cumhuriyet Dönemi

        Altınekin’in eski adı suyu bol anlamına gelen ZIVARIK’tır. Roma devrinde PEGELLA adında büyük bir kent olan Altınekin en parlak dönemini Selçuklular zamanında yaşamıştır. Bu dönemde büyük bir ticaret merkezi olan İlçemiz,  SARNIÇ HANI ve ZIVARIK HANI ile yolculara büyük hizmetler vermiştir. Bu dönemin en önemli eserlerinden biride ALİ PAŞA camiidir.

Lale Devrinde ZIVARIK

   Lale Devrinde (1708/1730), ikinci derecede öneme sahip olan Anakar (Ankara),Kayseri,Niğde,Aksaray,Maraş,Larende (Karaman)'yi Konya'ya bağlayan yollar üzerinde bazı düzenlemeler yapılmıştır.Bu yollar üzerinde bulunan Suvarık (Zıvarık) köyünde bir medrese ile hamam yapılmış; bu köyde Oturanlar ,çevrenin eşkıyaya karşı yol emniyetini sağlamaları için derbentçi* kaydedilmiştir.

  (*Derbentler ,o dönemde önemli geçit noktalarınada bulunuyor,bu günkü polis ve jandarma kuvvetleri olmadığından yolların ve geçitlerin emniyeti,derbentçiler tarafından sağlanıyordu).

19.ASIRDA ZIVARIK'A YERLEŞEN TÜRKMEN AŞİRETLERİ

    Türkmen Hacı Mehmet oğlu Hacı Halil Ağa ve cemaati yaklşık 25 yaşlarında iken aşiretiyle birlikte Zıvarık ve çevresine gelip yerleştiler.Zıvarık'ı tercihlerinin sebebi de suyu bol,otlağı güzel ve Kayseri,Aksaray kervan yolunun kavşak noktalarından birisi olmasıydı.Maraş Türkmen cemaati,1256/1840  yılları civarında Zıvarık Hanı civarına gelip kondular.Oradan Merkez Hacı Abbas oğlu mahallesinde ev yaptırdılar.Oradan Ölmez Yeni Oba Yaylası,Akçaşar Yaylası ve Mernek Yaylasına yerleştiler.

      Burada tarım ve hayvancılık ile uğreştılar.Zıvarık,Konya,Mersin,Adana,Halep,Şam,Bağdat,Basra,Mekke,Medine ve Yemen'e kadar deve kervanları ile ticaret yaptılar.

ZIVARIK'TA RİŞVAN AŞİRETİ (KARAKEÇİLİLER)

    Osmanlılar döneminde Rişvan Aşireti ,Halep,Rakka,Harput(Elazığ),Bozok(Yozgat),Ankara Sancağı,Hısn-ı Mansur Kazası (Adıyaman) ve besni Kazasında yerleşen konar-göçer Türkmen Ekradı olarak anılmaktadır.Malatya Hısn-ı Mansur Kazası (Adıyaman)'ndan vergiler yüzünden bölgesini değiştiren konar-göçer Rişvan Aşireti,Haymana Sarıgöl civarına 18 yy sonlarında yerleşmiştir.19 yy başlarında da 'Suvarık'adı verilen suyu,otu,çimeni bol,arazisi geniş anlamlarına gelen yöreye yerleştiler.

       Burası koyunculuk ve tarıma oldukça elverişli idi.Cemaatin reisi Kürdğolu Hüseyin Ağa idi.Oğulları Hacı Ömer Ağa ve Hacı Ahmet Ağa ,Hacı Ali Ağa Zıvarık,Tulukkıran Yaylası,Çiçek Öldüren Yaylası,Hoydus yaylası ve çevresinde koyunculuk ve tüccarlık yaparlardı.Rişvan Aşiretine mensup olan aileler de Zıvarık Köyü Merkezinde, Ölmez Yeni Oba yaylasında, Hoydus yaylasında Hayvancılık yaparlardı.

 Zıvarık Tulukkıran Yaylasında

1 Kürdoğlu Hacı Ömer Ağa ve oğulları İsmail ve Hasan (KOÇ)

2 Kürdoğlu Hacı Ömer oğlu Ahmed (KOÇ)

3 Kürdoğlu Hacı Ali oğlu Hüseyin ve Mustafa (YİĞİT)

 Zıvarık Çiçek Öldüren Yaylasında

1 Kürdoğlu Hacı Ömer oğlu Mustafa ve Ömer (KOÇ)

 Zıvarıkta

1Kürdoğlu Hacı Ömer Ağa ( KOÇ) / öl.1320

2 Kürdoğlu Hacı Ömer oğlu Hüseyin ( KOÇ )

3 Kürdoğlu Hacı Ömer oğlu Ahmet (KOÇ)

4 Kürdoğlu Hacı Ömer oğlu İsmail (KOÇ)

5 Kürdoğlu Mehmet (YİĞİT)

6 Kürdoğlu İsmail (TEKİN)

7 Kürdoğlu Mustafa (EROĞLU)

8 Kürdoğlu İsmail oğlu Mehmet (TEKİN)

9 Kürdoğlu Hacı Ömer oğlu Hasan (KOÇ)

10 Kürdoğlu Hacı Ömer oğlu Mustafa (KOÇ)

11 Kürdoğlu Mevlit (KOÇ)

 ZIVARIK ÖLMEZ YENİ OBA YAYLASINDA

1 Kürdoğlu Ali (SARAÇ)

 ZIVARIK HOYDUS (AKINCILAR) YAYLASINDA

1 Kürdoğlu Hacı Ahmet Ağa ( KARAKAYA)

2 Kürdoğlu Mehmet (KARAKAYA)

3 Kürdoğlu Abdullah (KARAKAYA)

ZIVARIKTA 19.ASIRDA ATÇEKEN BEYLERİ

1,Arap Ağazade Seyyid Muhammed Memiş Paşa

   Obruklu Atçeken beylerinden Arap Ağazade Süleyman Ağa'nın oğludur.Adana Beylerbeyliği,Adana,Bursa ve Edirne valiliği yaptı.Rumeli savaşlarına katılmış, Uç Beyliği ile taltif edildi.Tayin emri beklerken Obrukta 1827 ylında vefat etti.

     Kendisi Zıvarıkta bulunan Paşa mezarlığına defnedilmiştir. 

    Memiş paşanın Obrukta çok seçkin at ve kısraklar yetiştirdiği,devletin bunlara ihtiyacı olduğu bilinmektedir.Obruk'a gidilerek değerlerinin tahkik edilip,değerlerinin deftere kaydedilmesi ve incitilmeden ,hassas olarak bakıcılar eliyle İstanbul'a taşınmasından sorumluydu.

2 Arap Ağazade Süleyman Ağa Oğlu Mehmet Bey

    Obruklu arap Ağazade Süleyman Ağa'nın oğlu,Muhammed Seyit Paşa'nın kardeşidir.Edirne ,Sivas ve iki defa Adana valiliği yapmıştır.Obrukta bulunan kardeşi Mustafa Bey (Horasanların Dedesi) ile birlikte Hirşova savaşına katılmıştır.

    Mehmet bey ,Asakir-i mansure binbaşılığına yükselmiştir ve  Zıvarık Hanında 1836 yılına kadar derbent ağalığı yapmıştır.Zıvarıkta salgın bir hastalıktan dolayı 1836 yılında vefat etmiş ve kardeşi Muhammed Memiş Paşanın yanına gömülmüştür.

3 Binbaşı Mehmet Bey'in Oğlu Süleyman Bey

     1837-1866 yılları arasında Zıvarık Derbent ağalığı yapmıştır.Zıvarık merkezde oturduktan sonra Ağabeyliye geçen Süleyman Bey,burada eski mezarlık yanındaki camiyi yaptırmıştır.

       Süleyman Bey'in 4 çocuğu vardır.

       Ali Bey-Şerife Hanım-Nesibe Hanım-Hatice Hanım

4 Ataullah Özbay Efendi

    1876 yılında Ağabeyli'de doğdu.Sakin tabiatlı,güler yüzlü, Osmanlı çelebisi idi.1914 yılında Ağabayliden Zıvarık'a gelerek Ali paşa camiinde ,ölüm tarihi olan 1968 yılına kadar imamlık yapmıştır.Zıvarık'ın manevi yönden yükselmesinde hizmetleri geçti.Belediye binası karşısında bulunan Osman YILMAZ'IN evinin önünde bakkallık yaptı.1968 yılında Zıvarıkta öldü.

    Zıvarıkta Hacı Veli YILDIRIM'IN kızı Emine Hanım ile evlenmiştir.Çocuğu olmamıştır.Ataullah Efendinin yanında annesi Aliye Özmen(1930) ,kardeşi Ali Bey(1934) gömülüdür.

 Abdülhamid Devrinde Kırım Muhacirlerinin Zıvarık'a Yerleştirilmesi

   1860 yılından sonra Rusların baskısıyla Kırımdan gelen Nogay Muhacirlerinden 15 hane,yerli halkın yardımıyla Koçhisar Paşadağ Bölgesine yerleştiler.1890 yılından sonra Kırımdaki kuraklık ve Rus harbi nedeniyle,baskınlardan dolayı posta vapuru ile İstanbul'a ,oradan da Konyaya geldiler ve Cedidiye Mahallesine yerleştiler.Muhacirler burada bir pazar kurdular,o yüzden buraya 'Muhacir Pazarı' denilmektedir.1903 yılında Zıvarık'a yerleşen muhacirler,kendilerine devlet tarafından verilen arsalara ev yaptılar.

    Muhacirlerin gelişiyle zirai teknik yönden köyde pek çok değişmeler oldu.Zıvarık'ta kağnı kullanılıyordu.Muhacirler beraberlerinde,tatar arabası , Kırım Makinası adıyla anılan ekin biçme makinasını köye getirdiler.Meslek olarak değirmencilik,demircilik,araba ve makine imalatı,berberlik,çiftçilik vs. meşguldüler.Kırım muhacirlerinden M.Eminoğlu, Ramazan Usta önderliğiyle belediye karşısında iki katlı evi Ataullah Efendiye yaptırarak hediye ettiler.Arsasını Koca Süleyman Oglu Süleyman (TUNÇ) vermiştir.Altı at koşarak Kırım Makinası ile buğday biçtiler.

     Kırım muhacirleri; Burhaniye mahallesi, Ali Paşa camiinin güney tarafı ile Mustafa Karaman'ın evinden Paşa Mezarlığına kadar olan alanda yerleşmişlerdi.

II.Abdülhamid ile Son Devirde Zıvarık ve Çevresinde Esnaflar( 1901 )

  Zıvarık'ta 1901 yıllarında kalenin böğründe Büyük Pınar'ın sağında kaleye gömülü bezirhaneler ve kalhaneler ( barut imalathanesi) vardı.Bunlar;

1 konya Durakfakih Mahallesinden Nuri Bey'in bezirhanesi,

2 Bölük Emini Halil Efendinin bezirhanesi,

3 İsa oğlu İbrahim zevcesi Halimenin bezirhanesi.

   Bezirhanelerde çıkan bezir yağları, hem aydınlatma hem de baklava gibi hamur iylerinde kullanılrdı.Baruthaneden çıkan barutlar, askeriye ve av işlerinde kullanılırdı.

Bu dönemde esnaflık yapanlar;

Hoydus Yaylasında (Akıncılar), Koyun Tüccarı ,Kürdoğlu Hacı Ahmet Ağa (KARAKAYA)

Akçaşar'da ,Koyun tüccarı,hacı İsa efendi(ESEROĞLU)

Zengicek'te,koyun tüccarı,Hacı İlyas Ağa

Sarnıç'ta,koyun tüccarı,Dana Oğlu hacı Mehmet ağa (TANOĞLU)

Sarnıç'ta, koyun tüccarı, Hacı Ahmet Ağa

Tuzlukkıran yaylasın'da, koyun tüccarı, Kürdoğlu Hacı Ömer Ağa

Numan Efendi yaylasın'da Hacı Bekir Ağazade Numan Efendi (TEKELİOĞLU)

Cavlazzade Hacı Musa Efendi (Cavlazoğlu)

       Altınekin İlçesi Milli Mücadele de üstüne düşen görevi başarı ile yapmıştır. İlçemizde ULU Önder Mustafa Kemal ATATÜRK’ün başlattığı Kurtuluş Savaşlarına fiilen katılan halkımızın bir çok şehit verdiği ve esir düştükleri görülmüştür. 

      Cumhuriyetin ilanından sonra Altınekin’e mahkeme, nüfus idaresi gibi kamu kuruluşları getirilmiş ancak 1960 yılından sonra bu kuruluşlar kaldırılmışdır. Altınekin 1956 yılında 4 Temmuz 1987 gün ve 19507 sayılı resmi gazetede yayınlanan 3292 sayılı kanunla ilçe olmuştur.  

      Zıvarık , 1914'te Saideli (Kadınhanı) kazasına bağlı bir nahiye merkezi olmuştur.1926'da İnevi (Cihanbeyli) Nahiyesi Kadınhanın'dan ayrılarak müstakil bir kaza merkezi olmuştur.Bu yılda Zıvarık Nahiyesi Cihanbeyli kasasına bağlanmıştır.1963 yılında Zıvarık adı,yörede yetiştirilen buğday ve pancardan dolayı " Altınekin" adını almıştır.1988 yılında müstakil bir ilçe merkezi haline gelmiştir.

  KAYNAK